Wetenswaardigheid 1
De Vanwersch kappen

De Vanwerschkappen werden onder andere in de vijftiger tot zeventiger jaren van de 20e eeuw in de Europese mijnbouw gebruikt. Het zijn een soort scharnieren uit gietstaal om snel ondersteuning te geven aan het plafond in een steenkolenmijn. Het voorste deel van de Vanwerschkappen wordt met het achterste door een wig strak verbonden. Daarna kan de mijnwerker pas onder bescherming een stijl of stempel onder de top van het voorste deel zetten

In den mit Einzelstempeln augebauten Bereichen werden Stahlkappen verwendet, hauptsächlich die Vanwersch-Kappe. Sie wird in Längen von 800 bis 1250 mm hergestellt. Die Kappen sind an den Enden einmal als Gabel und zweimal als Zunge augebildet.

De Vanwersch kappen zie je op dit plaatje links op de voorgrond. Dit deel wordt op de stijl rechts gezet. De stijl is het rechtstaande gedeelte. Hierop komt de Vanwerschkap. Het is een stuk metaal dat bestaat uit beweegbare delen. Elk deel kan in een andere hoek vastgezet worden, waardoor de oneffenheden van het plafond gevolgd worden. Hierdoor is de ondersteuning het grootst. Deze uitvinding verving de tot op dat moment veel gebruikte houten steunbalken. Op het plaatje rechtsboven zie je nu een deel van de kap in een hoek van 90 graden naar beneden. Dit deel kan dus door middel van de pen die eraan hangt, in iedere willekeurige hoek gezet worden. In het Deutsches Museum in München kun je vandaag de dag een originele Vanwerschkap met stijl zien.

De uitvinding werd, met behulp van de Amerikanen, na de tweede wereldoorlog, gedaan door de Duitse Ludwig Van Wersch. Hij is een zoon van Kaspar van Wersch. Samen met zijn broers Aloys en Peter begon Ludwig als eerste met het ontwikkelen van deze kappen. (Tot op heden nog geen aansluiting gevonden op bestaande stambomen). Op 8 juli 1949 kwam het eerste patent en er zouden er nog zo'n honderd volgen. De broers waren continu bezig de kappen aan het verbeteren.  Soms kreeg Ludwig alleen weer een patent op zijn naam, dan was het Aloys, soms Ludwig en Peter samen.

Peter had trouwens nog tijd over om een roman te schrijven: Söhne der Schwarzen Erde. Söhne der schwarzen Erde Het was, zei zijn familie later, een soort autobiografie. Het was een boek over de mijnwerkers. Door een instorting werden vele mijnwerkers ingesloten. Ook de bedrijfsleider werd door een stuk rots getroffen en zelfs zo erg dat hij nooit meer de mijn in kan. Met hem, verhaalt Peter van Wersch, ook over een andere jongeman die gewond is geraakt. Een vrouw van adel was verliefd op de bedrijfsleider maar dat mocht niet. Ook wordt er verteld over een ongeluk dat zich werkelijk in Alsdorf in de jaren twintig afspeelde.

Behalve de genoemde broers, was er ook nog Wilhelm. Die had geen zin om mijnwerker te worden. Hij zei dat hij een vrij man wilde zijn en niet in zo'n donkere gang wilde werken om daarna naar zo'n mijnwerkershuisje te gaan. Hij zag dat niet zitten. Hij leerde vervolgens voor schoenmaker en begon een eenmanszaak in leren riemen. Hij maakte 1,5 maand lang riemen en vijf maanden lang ging hij het verkooppad op.
 
 
 
 
 

Een oud mijnwerker, dhr  Harry van der Heijden mailde onderstaande informatie over deze kappen:

De Van Werschkappen.
Het woord Kap is mogelijk een benaming uit de bouwkunde. Het is een constructie die in de bouwkunde dient tot ondersteuning van hellende dakvlakken.
In de mijnbouw werden voorheen bij de houten uitbouw de houten staanders (in vakterm: de stijlen) met elkaar verbonden met de helft van een in langsrichting doorgezaagde dennenboom. Dit werd een plat genoemd (afb 1 en 2)
 
 
   1
  2
  3
  4

De vernieuwing kwam en eerst werden de stijlen door stalen inschuifbaren stijlen vervangen.Daarna werden de platten door stalen elementen vervangen..
Dit werden kappen genoemd.
De van Werschkap was een slimme mogelijkheid om aansluitend op een ondersteunde kap de volgende kap m.b.v. spieën de kap tegen het dak te drukken om het vallen van loshangend gesteente te voorkomen. Wanneer de kolen zijn weggeschaafd wordt kolentransporteur (de trapo) verder geschoven en een stijl onder de vrijhangende kap geplaatst.
 
 

Op beide foto's staat de heer Betting bij de Vanwerschkappen. Deze kappen waren zwaar: (60 kilo). Het was een kunst om ermee te werken. Later zijn deze vervangen door aluminium kappen. (foto's gemaakt door de heer Van der Heijden).


terug naar
 wetenswaardigheden