![]() |
![]() |
Peter Joseph Hubert van Wersch werd als zoon van Johannes van Wersch en Anna Hanen op 23 oktober 1844 in het Duitse Forst geboren, een plaatsje oostelijk van Aken.
Als Duits soldaat moest Peter (26 jaar oud) meevechten in de Frans-Duitse
oorlog, die duurde van juli 1870 tot januari 1871. Die korte oorlog liep
uit op een totale nederlaag voor Frankrijk. De 26-jarige Peter kon zich
die strijd nog lang herinneren. In die winter leden ze veel honger en kou.
Hij vertelde zelf: Wir haben Katzen und Mäuse gefressen. Bij
een van de veldslagen werd hij zo zwaar gewond, dat hij aanvankelijk voor
dood op het slagveld werd achtergelaten.
In deze oorlog nam ook de vader van Konrad Adenauer deel in hetzelfde
legeronderdeel van Peter.
Op zijn 28ste woonde hij in Vaals waar hij op 13 februari 1873 met Anna Maria Hubertina Lousberg trouwde. Anna zou de maand erna 25 worden. Het echtpaar vestigde zich eerst in Mamelis, bij Vaals, op huisnummer 83. Hoe lang het gezin daar gewoond heeft, is niet bekend. Het is daarna verhuisd naar een boerderij op de Hilleshagerweg in Vijlen. De familie Van Wersch werd hier altijd aangeduid met de bijnaam A gen Boom naar het gehucht waar zij woonden. Die naam is afgeleid van een groepje bomen dat op de hoek Hilleshagerweg - Mamelisserweg stond. Die bomen zijn in latere jaren gekapt.
Lang konden zij niet van elkaar genieten omdat Anna al op haar 42ste
in 1890 stierf. Samen kregen zij veertien kinderen waarvan er, bij de dood
van hun moeder, er al twee overleden waren. Peter bleef met twaalf kinderen
achter in de leeftijd varierend van 15 jaar voor de oudste en een half
jaar voor de jongste. Hoe Peter het redde weet ik niet, maar hij is nooit
opnieuw getrouwd. Peter stierf in 1904, hij werd 59. Zijn oudste was toen
28 en de jongste inmiddels 13 jaar. Tien dagen na zijn dood. en slechts
één dag voor haar verjaardag, stierf Josefien op 18 jarige
leeftijd. Er bleven in 1905 elf kinderen over. Hieronder hun foto's. Alleen
heb ik geen foto van Mathieu. Deze elf kinderen kregen 66 nakomelingen.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
De stamboom van de elf kinderen in het kort
1: Maria, geboren1875, overleden 1957, trouwde Mathieu Vandenhove. Zij
kregen twee kinderen
2: Tientje, geboren 1876, overleden 1961, trouwde Jacques Géron.
Zij kregen vijf kinderen
3: Mientje, geboren 1877, overleden 1955, trouwde Johan Schmetz. Zij
kregen geen kinderen
4: Mathieu, geboren 1880, overleden 1948, trouwde Hubertina Kullen.
Zij kregen vijf kinderen
5: Anna, geboren 1881, overleden 1970, trouwde Joseph Wiertz*. Zij
kregen vijftien kinderen
6: Pierre, geboren 1882, overleden 1960, trouwde Maria Janssen. Zij
kregen acht kinderen
7: Mechtilde, geboren 1883, overleden 1957, trouwde Joseph Munnix.
Zij kregen vier kinderen
8: Willem, geboren 1887, overleden 1965, trouwde Louise Jaminon. Zij
kregen veertien kinderen
9: Ida, geboren 1888, overleden 1966, trouwde Peter Wiertz*. Zij kregen
één kind
10: Louise, geboren 1888, overleden 1975, trouwde Louis Marechal. Zij
kregen acht kinderen
11: Elisabeth, geboren 1890, overleden 1918, trouwde Gilles Hensgens.
Zij kregen vier kinderen
* Peter Wiertz was een achterneef van Joseph Wiertz. De grootmoeder van Peter, Johanna Catharina Barbara Wiertz, getrouwd met Henri Wiertz, was de oudste zus van Paul Wiertz, de vader van Joseph. Er zit een generatieverschil tussen Joseph en Peter, omdat Paul op oudere leeftijd getrouwd was.
Een groot nageslacht.
Het zaadje werd een forse boom.
Van de elf huwelijken bij de familie Van Wersch bleef alleen dat van
Mientje met Johan Schmetz kinderloos. De tien andere echtparen kregen 66
nakomelingen, van wie er zeven binnen één jaar stierven.Van
die 59 overblijvende kinderen waren er 27 jongens en 32 meisjes.
Op de Siep en Hommerig waren de grootste gezinnen te
vinden, beide met twaalf kinderen. Kleine huishoudens waren die van Ida
Wiertz met één zoon en van Maria Vandehove met één
zoon en één dochter.
De oudste van al die neven en nichten was ut Maria van gen Siep, in 1901 geboren. De jongste, Sjir van Hommerig, zag in 1933 het levenslicht. Daar de meeste leden van de familie Van Wersch tussen 1910 en 1914 in het huwelijk traden, kwam er een grote geboortegolf tussen 1911 en 1920. Er werden in die periode 38 baby's geboren, van wie zeven in 1914 en zes in 1916.
Gezien het intensieve contact tussen de families troffen neven en nichten elkaar regelmatig. En daar velen van dezelfde leeftijd waren, was het bij feesten vaak een gezellige boel.
In de volgende generatie groeide de familie Van Wersch verder. Er kwamen
162 kleinkinderen in de verschillende takken. Het vruchtbaarst was de tak
Van Wersch van Hommerig met 42 kleinkinderen. De familie Wiertz uit de
Siep bracht met haar twaalf kinderen maar achttien kleinkinderen voort.
De volgende generatie van de familie Van Wersch telt 276 leden.
Beginnend bij het echtpaar Peter Van Wersch en Anna Lousberg, in 1873 getrouwd, groeide de stamboom in vier generaties gedurende 120 jaar tot 276 personen.
Van een boerenfamilie is geen sprake meer. Van de derde generatie zal hoogstens nog 10% werkzaam zijn in de agrarische sector en de generatie daarna telt nog maar een enkele boer.
De Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog 1914-1918 ging toch niet
voorbij aan een deel van Nederland. Hoewel Nederland zich neutraal verklaard
had, kreeg het natuurlijk wel te maken met de oorlog. Het al vóór
1912 opgestelde aanvalsplan van de Duitse generale staf voorzag een doortocht
van hun troepen door Nederlands Limburg om het Belgische achterland te
bereiken. Maar de neutraliteit van Nederland respecterend besloot men vlak
onder onze grens door te gaan. Daarvoor trok Duitsland rond Aken een troepenmacht
van meer dan een half miljoen soldaten samen en rond Eupen een leger van
120.000 soldaten.
Op dinsdag 4 augustus 1914 om 2 minuten over acht 's morgens overschreden de eerste Duitse soldaten de grens bij Gemmenich. Een onafzienbare stoet infanterie, cavalerie, auto's, veldgeschut en foerage-eenheden trok daarna over de smalle wegen richting Maas en Luik.
Het Belgische leger onder aanvoering van Koning Albert verzette zich moedig tegen de brute overval. De Duitsers, die geen tegenstand hadden verwacht, reageerden op een verschrikkelijke manier. Burgers werden opgepakt en gefusilleerd. Huizen en gebouwen, ja zelfs hele plaatsen zoals Visé en Leuven, werden platgebrand. De streek leed erg onder het oorlogsgeweld. In Battice vielen 23 slachtoffers onder de burgerbevolking en werden 146 huizen in de as gelegd. In Herve kwamen 38 mensen om en gingen ongeveer 300 gebouwen in de vlammen op. In de Belgische volksmond werden de Duitse cavaleristen Ulahnen genoemd, omdat ze deden denken aan de barbaarse tartaarse ruiters.
Nederland bleef neutraal en sloot zijn grenzen
af om te voorkomen dat het land in de oorlog betrokken zou worden. De Duitsers
maakten later van de grens een onneembare barrière: noch Duitse
noch Belgische onderdanen mochten over de grens vluchten. Duitsers zouden
zich zo aan de krijgsdienst kunnen onttrekken, terwijl Belgische mannen
het geallieerde leger zouden kunnen versterken. Zowel in Nederland als
in België moesten familieleden in dienst.
Het blijkt dat ook Joseph Munnix (getrouwd met
Mechtilde van Wersch) en zijn zwager Willem van Wersch in Nederlandse dienst
waren. Mechtilde Munnix schrijft aan haar man, die dan inValkenburg gelegerd
is, het volgende:
Montag den 14. 9. 14.
Liebster Joseph.
Liebster Joseph bin gestern nach Vijlen gewesen
nach unsere liebe Heimat und nach unsere gute Mutter Schwester und Tante
welche Dir alle von mir grüssen lassen und bin auch in Panhaus gewesen
und habe mein Bruder Wilhelm wieder gesehen, der war aber dick geworden
und war gantz fremd
den Er hat sich den Snurbart abgetahn. Liebster
Joseph, Wilhelm hat vier Tage um bei seiner Frau zu bleiben, von Samstag
bis an Dienstag. O das währ auch eine Freude für uns nicht wahr
liebster Gatte, wenn wir noch mals so lange beisammen bleiben könnten.
O wie freue ich mich Dich balt wieder zu sehen, ich werde mir heute das
kleine Tinge holen. Wilhelm wahr auch sehr froh wen ich das für seine
Frau tuhen wolte, ich habe gestern deine liebes Briefgen erhalten und Alfons
wird die Äpfel früher pflücken.
Nun in der Hofnung das Dir dieses Kärtgen
genücht verbleibe ich in der beste Gesundheit wie ich auch von Dir
hoffe. Deine Dich liebende Frau Mechtilde. Die herzlichsten Grüsse
und Küsse bis auf Wiedersehen.
Maandag de 14e september 1914
Liefste Joseph
Liefste Joseph ben gisteren naar Vijlen geweest
naar ons dierbare thuis en naar onze moeder, zuster en tante die jou allemaal
via mij laten groeten en ben ook in Panhuis geweest en heb mijn broer Willem
weer eens gezien, die is echter dik geworden en was onherkenbaar omdat
hij een snor en een baard had laten staan. Liefste Joseph, Willem heeft
maar vier dagen om bij zijn vrouw te zijn, van zaterdag tot aan dinsdag.
O, dat zou voor ons toch ook fijn zijn, nietwaar liefste echtgenoot, als
wij ook zolang bij elkaar konden blijven. O, hoe verheug ik mij erop om
jou snel weer te zien, ik ga vandaag de kleine Tientje halen. Willem was
ook erg blij dat ik dat voor zijn vrouw wilde doen, ik heb gisteren je
lieve brief gekregen en Alfons zal eerder de appels gaan oogsten.
In de hoop dat je deze kaart je plezier doet
verblijf ik in de beste gezondheid zoals ik ook hoop van jou. Jou liefhebbende
vrouw Mechtilde. Die hartelijkste groeten en kussen en tot ziens.
De familie Munnix woonde in Raren, een gehucht tussen Holset en Vaals. Willem van Wersch boerde in Vijlen op het bedrijf, dat bekend staat als ut Pannis. Toen deze boerderij afbrandde, verhuisde het gezin naar Hommerig in de gemeente Wittem. Mechtilde nam waarschijnlijk das kleine Tinge (= Tienchen) mee naar huis, omdat Louise van Wersch, de vrouw van Willem, al vlug zou bevallen van haar vierde kind.
Familie Mathieu van Wersch -Kullen. Foto uit ca. 1926.
Van links naar rechts
Mientje, dochter van broer Willem, Willem zelf, Wiel wordt door Annie
gedragen, Hubertine Kullen en Mathieu van Wersch. Daarvoor staan Mathilde,
Jef, en Hubert. Wellicht is de oude man achter Jef en Hubert de vader van
Hubertine Kullen: Hubert Kullen.
Familie Pierre van Wersch 1918. vlnr: Francois, Marie met de kleine Hubert, Françoise, Pierre, Jean, Mina Foto: Atelier Franken uit Eupen |
Familie Pierre van Wersch 1920 vlnr: Jean, Pierre met Hubert, Françoise, Mina, Maria met Leon op schoot en François. |
Familie Pierre van Wersch ca 1940-1950 vlnr: Mina, Jean, Françoise, Frans, Pierre, Maria, Hubert en Leon. |
Pierre van Wersch, geboren in 1882, trouwde in 1911 met Mina Janssen,
geboren in 1880. Zij kregen acht kinderen.
Ciska (1912), Guillaume (1913-1918), Mina (1914), Francois (1915),
Jean (1916), Pierre (1917-1917), Hubert (1918) en Leonard (1919)
Kinderen van Willem van Wersch en Louise Jaminon.
|
Willem
en Louise met Tientje, Mathieu en Jeu |
![]() |
![]() |
![]() |
|
Levensverhalen |
|
|