Ferdinand Hubert van Wersch
1876 - 1955

Mijn opa Ferdinand stierf op 4 november 1955, 79 jaar oud. De begrafenis was op 7 november 1955. Hij heeft voor Heerlen heel wat betekend. Zelfs zoveel dat Het Limburgs Dagblad op 5 november 1955, een dag na zijn overlijden schreef:
 
 

Ferd. H. van Wersch, 79 jaar oud, overleden Een alom bekend Heerlenaar ging heen. Heerlen, 4 November (Eig. red.) Op 79-jarige leeftijd overleed Vrijdagmorgen in het St.Joseph-Ziekenhuis te Heerlen de heer Ferd. H. van Wersch, een Heerlenaar die zich bijzonder grote verdiensten voor zijn stad verwierf en een arbeidszaam leven leidde als weinig anderen. Hij was de laatste van de vijf broers van Wersch, van wie het geboortehuis in de Emmastraat staat. Het geslacht van Wersch stamt uit de jaren omstreeks 1660 van de grote boerderij "La ferme lanterne" te Wahlwiller. De grootvader van de thans overledene trok vandaar naar Aken waar hij een koetsiersbedrijf begon. Zijn vader G.W. van Wersch (moet zijn J.W. van Wersch, 352,XX, webmaster) kwam van Aken naar Heerlen, trouwde hier en vestigde in 1859 het bekende schildersbedrijf in de Emmastraat dat over vier jaar dus honderd jaar zal bestaan. Ferdinand werd hier op 26 Juli 1876 geboren. Hij studeerde enige jaren voor onderwijzer en nam daarna als echte paardenliefhebber vrijwillig dienst bij de huzaren. Na de dienst ging hij in 1898 naar de schildersschool te Rotterdam om zich met een eigen zaak in de Klompstraat te Heerlen te vestigen. In 1904 trouwde hij met Maria H. Lintjens, een afstammeling van burgemeester Lintjens die van 1820 tot '43 burgervader van Heerlen is geweest. In 1908 vestigde de heer van Wersch zich in 't pand Stationstraat 6, waar zijn familie nu nog woont. Wat deze echte Heerlenaar voor zijn stad, en het algemeen belang heeft gedaan, daarover zou 'n boek zijn te schrijven. Vooral ook het verenigingsleven trok hem aan. Zo was hij o.m. jarenlang voorzitter van de R.K. middenstandsvereniging en van de R.K. schilderspatroonsbond. Hij organiseerde middenstandstenstoonstellingen, gymnastiekfeesten, wielerfeesten (Hij was eerste voorzitter van het bestuur van een nieuw comité om een groot wielersport gebeuren in Heerlen te organiseren. Het werd de Duivelsrit in de mijnstad genoemd.  Hij was ook eerste voorzitter in de commissie van financien en lid van de werkgroep Terrein- en Verkeerscommissie. noot webmaster), schuttersfeesten, priesterfeesten, enz. Verder was hij, die de folklore na aan het hart lag, voorzitter van het huldigingscomité bij gelegenheid van het 350-jarig (moet zijn: 450 jarig: noot webmaster) bestaan van de Heerlense schutterij St. Sebastianus (Ferd was in mei 1930 voorzitter van het feestcomité van de Koninklijke Schutterij St. Sebastianus, noot webmaster) en voorzitter van het huldigingscomité bij de viering van het 90-jarig bestaan van de Kon. harmonie St. Caecilia. (dat was in juli 1923, noot webmaster) Na de oorlog verwierf hij zich nog grote verdiensten voor de schutterij als lid van de commissie van bijstand; niet voor niets werd hij dan ook tot erelid benoemd. Vier jaar lang diende hij de gemeenschap als lid van de gemeenteraad. Stoere commandant En dan mag zeker niet vergeten worden zijn jarenlange commandantschap van de Heerlense vrijwilliger brandweer - zowel vóór de oorlog (tot 1930) en vooral ook onder de bezetting. Aan hem persoonlijk dankt Heerlen dat op 17 september 1944 - de bevrijdingsdag - het station niet tot de grond toe afbrandde. Op eigen risico riep hij zijn brandweer op, die dapper met het blussingswerk begon nadat hij een Duitse autoriteit had weggestuurd met de verzonnen mededeling dat hij van hoger hand opdracht had om de brand in het station te blussen. Tijdens de oorlog was hij ook steeds het allereerst op zijn post als de sirenes gierden. Op 70-jarige leeftijd werd hij door de brandweer met een borstbeeld van hem zelf, gemaakt door de Heerlense beeldhouwer H. Stump, vereerd. Gedurende de oorlog 1914-'18 had hij zich eveneens reeds zeer verdienstelijk gemaakt bij het verzorgen van Belgische geinterneerden en vluchtelingen. Hiervoor ontving hij van koning Albert de onderscheiding van de gouden palm van de Kroonorde van België (= Les Palmes en or de l'Ordre de la Couronne). Het oud-Heerlens dialect lag de heer van Wersch ook bijzonder na aan 't hart. Het Ned. Taalgenootschap kon bij hem terecht wanneer het ging om oud-Heerlense uitdrukkingen, enz. Hij heeft steeds intens met de ontwikkeling en bloei van zijn stad meegeleefd. Een groot liefhebber was hij tenslotte van de jacht waarbij hij als schutter een bekende naam had." Maandagmorgen a.s. om 10. uur vint (dat stond zo in de krant, noot webmaster) in de St. Pancratiuskerk de plechtige uitvaart van deze Heerlenaar plaats waarna de begrafenis op het kerkhof volgt.

Het Limburgsch Dagblad van 8 november 1955, een dag na zijn begrafenis:
 

Uitvaart en begrafenis Ferd. H. van Wersch Onder zeer grote deelnemende belangstelling werd Maandagmorgen ’t stoffelijk overschot van de heer Ferd H. van Wersch ter aarde besteld. Bij het St. Joseph-ziekenhuis waar hij was overleden, vormde zich de grote stoet met voorop een groep van de Heerlense brandweer onder leiding van de plv. commandant, de heer Kouwenberg en de Heerlense schutterij “St. Sebastianus”. Deze vormden ook de erehaag aan de ingang van de St. Pancratiuskerk waar de plechtige Uitvaartdienst werd opgedragen door kapelaan van Eyseren met assistentie. Een neef van de overledenen de W.E. heer van Wersch  uit Amsterdam las aan een zijaltaar een H. Mis. De kerk was tot in de hoeken met gelovigen gevuld. Ook burgemeester van Grunsven nam deel aan de offergang. Vertegenwoordigers waren er verder van de kon. Harmonie “St. Caecilia”, de Middenstandsver. de Limb. Dialectenver. “Veldeke”. Onder de honderden die de overledenen de laatste eer bewezen bevonden zich voorts de gemeenteontvanger dhr. J. Beckers, de chef van de afd. Bevolking,  dhr . Th. Janssen, raadsleden en oud-raadsleden, oud-wethouder de Vries, vele oud-Heerlenaren, tevens goede vrienden van de overledenen. Op het kerkhof, waar de bijzetting in het familiegraf plaats vond, werd de absoute verricht door kapelaan Bonnemayers. Hier vormden brandweer en schutterij weer een erewacht bij het graf, dat met eens chat van bloemen en kransen, w.o. een van de Brandweer, werd bedekt.  De oudste zoon van de overledenen, die in Amsterdam woont, sprak namens de familie een hartelijk woord van dank tot allen voor de betoonde deelname. Met name dankte hij de brandweer en de schutterij en de vele oud-Heerlenaren,. Die zijn vader de laatste eer hadden willen bewijzen.

De Nieuwe Limburger schreef op 8 november 1955
 

Tot zover de kranten over Ferdinand van Wersch bij zijn dood. Hij werd geboren op woensdag 26 juli 1876 in de Emmastraat 8 in Heerlen. Toen heette die straat de Dorpsstraat. Zijn naam dankt hij aan zijn peetoom Ferdinand van Oppen die naast de familie Van Wersch woonde en die, via de familie Penners, familie van zijn vader Jan Willem Anton van Wersch, was. Van de familie Van Oppen kocht Jan Willem Anton het huis Emmastraat 8 en begon er een schildersbedrijf in. Rond 1960 werd dit huis afgebroken in het kader van stadsvernieuwing.
Ferdinands vader stierf toen hij dertien was en zijn moeder toen hij zeventien was, waardoor hij een wees werd. Gelukkig had hij oudere broers die hem opvoedden. Op zijn negentiende werd hij huzaar in 's-Hertogenbosch en in 1896 ging hij naar de schildersschool in Rotterdam waar hij op kamers zat. In dat pension waren enkele meisjes die van beroep "kunstrijders" te paard waren en in het circus optraden. Ferdinand wilde indruk maken en sloot een weddenschap met hen af: hij kon dat vak net zo goed als de meisjes. En om dat te bewijzen trad hij enkele avonden op in het circus als "kunstrijders"of "schoolrijder" te paard.
In 1898 ondernam hij een grote reis. Zijn twee jaar oudere zusje Jeanette was inmiddels getrouwd met Alphons Eyssen. Deze man was uitvinder van elektrische apparaten en reisde zijn met zijn vrouw door de wereld om die apparaten te verkopen. Zodoende kwamen zij ook in Moskou terecht. In 1898! Daar kreeg zij vreselijke heimwee naar Heerlen en schreef haar broer Ferdinand of hij haar kwam halen. En hij reisde naar Moskou af.

Terug in Heerlen begon hij een schildersbedrijf. Eerst in de Klompstraat en later in de Stationsstraat. Heerlen was juist in die tijd aan het groeien, mede door de komst van de trein in 1896 en de opkomst van de mijnbouw, Dat betekende vele nieuwe huizen en fabrieken. Ferdinand sloot een contract met de mijndirecteuren en de zaak breidde stevig uit.

In 1904 trouwde hij met Maria Hubertina Lintjens. Hij was 28, zij 21. Hun pasfoto's staan op de Heerlense Tak bij hun namen. In 1917 kreeg H.F. van Wersch te Heerlen, in verband met de Eerste Wereldoorlog, een vergunning van de Inspecteur der Directe belastingen Invoerrechten en Accijnzen tot het vervoeren van oliën, verfstoffen en behangselpapieren, benoodigd voor het uitoefenen van zijn bedrijf, van behangen en schilder, naar zijne werken te Brunssum, Hoensbroek, Heerlen, Schaesberg, Kerkrade en Eijgelshoven langs gewone wegen. Deze vergunning is enkel maar van kracht voor vervoer tusschen zonsop- en ondergang; daarvan mag alleen gebruik gemaakt worden door den houder, door leden van zijn gezin of door personen in zijnen dienst.
 
 
 
 

Ferdinand werd langzaamaan een van de grote organisatoren van dorpsfeesten. Hij zat in allerlei besturen, werd lid van de vrijwillige brandweer en gaf het sociale leven van Heerlen dat wat het nodig had, getuige de krantenberichten hierboven en hier na volgend. Zo was hij  in 1933 lid van de kas controle commissie van de Roomsche Reisvereeniging. Tot aan zijn dood was hij  lid van de Bouwvereeniging Ons Thuis in Heerlen.

De vrijwillige brandweer had ook een grote plek ingenomen in zijn hart. Op 8 april 1908 werd die opgericht. De voorzitter was de heer Schmitz, een zeer markante figuur met een grote grijze baard. De tweede voorzitter was, volgens de geschriften Willem van Wersch, volgens anderen Edmond van Wersch. En als één van de twintig leden was Ferd van Wersch. Alle drie waren het broers. Later zou Ferd als luitenant het commandantschap op zich nemen, zoals hieronder uitgebreid verteld wordt.  Op 31 augustus 1919 nam de brandweer ook deel aan het koninginne-feest. Op bijgaande foto staat boven op de wagen, in het wit staat Jetteke van Wersch, dochter van Ferd van Wersch, die een jaar later, op 11jarige leeftijd, zou verongelukken. Op de bok van de wagen zit in het midden de voorzitter van de vrijwillige brandweer de heer Schmitz. Links naast hem zit Ferd van Wersch. De stoet rijdt net het Emmaplein in Heerlen op. Rechts de winkel Amsterdamsche Boterhandel. Links ervan een winkel met Drogerijen. En rechts ernaast een modezaak. Links op de foto de Comestibles hoekwinkel van de Fa. M.H. Krekelberg. Enkele jaren later zou daar een café in komen.
 
 
 
 
 
 
 
 

In 1921 mede organiseerde hij twee belangrijke feesten. In mei 1921 was Ferd penningmeester van de 19e Limburgschen Katholiekendag. De ander wasin augustus 1921 de Middenstandstentoonstelling.  Om dat feest te promoten verscheen er een speciale editie, een zogenaamd Tentoonstellingsnummer van het "Limburgsch Dagblad" (zaterdag 13 augustus 1921). Zijn broer Edmond had daar een stand vanwege zijn kunsthandel. Ferd had als voorzitter van het comité het voorwoord geschreven:
 
 

In dezelfde krant staat tevens een redactioneel stuk over de voorzitter Ferd. van Wersch:
 

...den verdienstelijken voorzitter, die 'n openbaring voor ons geweest is, hetgeen we zoo treffend hebben kunnen waarnemen op eene der goed bezochte, van goeden geest en amicalen omgang getuigende vergaderingen van den R.K. Heerlenschen Middenstand.      Uit de gezellige zoemende atmosfeer van een 70-tal middenstanders, allemaal kerngezonde, goedlachsche, Limburgsche koppen met hier en daar een Hollander ertusschen, die in pretstemmingen aan den kout deelneemt, klinkt plots het warme krachtige, geluid van den voorzitter: Jongens, ik open de vergadering, gelooft zij Jezus Christus. Alles rijst op: in eeuwigheid, amen. Dan zet zachtjens het kallen weer in; in 'n hoek davert al weer 'n gulle lach, doch ras heeft de voorzitter het oor der vergadering. Deze man weet zonder vergadertechniek, die altijd iets ongezelligs heeft, zonder den sommigen voorzitters zoo eigene geraffineerde gladheid, maar met openhartigheid, met 'n leuken kwinkslag, met zijn vlug vattenden geest, waarbij hij nu eens 'n interruptie pareert, dan weer 'n vrijmoedigen opdringer onmiddellijk een "veeg met 'n gullen lach" geeft, waarbij z'n oog van ingehouden pret glinstert, een vergadering te leiden zoo gezellig, zoo ongedwongen Limburgsch-amicaal, dat men onwillekeurig in feeststemming komt. Deze voorzitter is 'n geboren leider, geen heerscher, want gaarne smelt hij de meening der leden met de zijne samen. (...)  Het is bekend, dat bij alle volksuitingen de van Werschen (hier krijgt ook de bescheiden man, de heer Edmond van Wersch (Ferd's oudere broer blz 354,5) zijn welverdiende pluim), zooal niet steeds vooropmarcheerend, dan toch altijd stuwende krachten zijn. Zonder hen is 'n Zangersfeest, een fanfare, 'n muziek-, tooneel- of turnuitvoering 'n organisatie of opzet van godsdienstigen, van vermakelijken, van ontspannende aard bijna ondenkbaar.

En zo organiseerde hij vele feesten, bijeenkomsten, bruiloften, priesterwijdingsfeesten, Schutterij feesten etc. Behalve dat hij zich hiervoor inzette, vergat hij ook het sociale aspect niet. De oorlog, de wrede Eerste Wereldoorlog was dan wel aan Nederland voorbij gegaan, maar ondermeer Limburg kreeg wel de Belgische vluchtelingenstroom te verwerken. Zowel Ferdinand als zijn broer Edmond zetten hun gezamenlijke krachten in en regelden weer van alles. Dit leidde tot een koninklijke Belgische onderscheiding voor beide broers:
 

Ferdinand en zijn broer Edmond ontvingen in januari 1927 de Belgische ridderorde: Les Palmes en Or de l'Ordre de la Couronne, vanwege hun werk voor de Belgische vluchtelingen uit de Eerste Wereldoorlog. Zo smokkelde Ferdinand brieven over de Maas naar België en spanden zij zich in voor het welzijn van die vluchtelingen. Koningin Wilhelmina verleende op 10 maart 1927 verlof tot het aannemen van de gouden Palmen van de Kroonorde van België, die beide broers op 20 januari 1927 kregen "Le Roi a bien voulu vous conférer, sur ma proposition les Palmes en Or de l'Ordre de la Couronne."

In 1930 bestond de Schutterij 450 jaar. Ferd was weer gevraagd het te organiseren:
 

Op de website van de Schutterij Heerlen wordt vermeld dat Ferd van Wersch erelid was van de Schutterij. "Veel dank aan hem verschuldigd voor het behoud van de schutterij voor de stad Heerlen. Na een onenigheid in de vereniging en een stilstand van 1934 tot Mei 1936 heeft hij beide partijen weer bij elkaar gebracht. Schutterij Heerlen."
In 1938 had het kerkkoor St. Pancratius de eerste prijs in Leuven gewonnen bij een zangconcours. Enkele jaren daarvoor sprak zijn broer Edmond het koor toe. Nu deed Ferd het als lid van het comité veertig jaar vooruitgang.

Commandant Vrijwillige Brandweer in oorlogstijd
(op de foto: Ferd. van Wersch (helemaal rechts) als commandant tijdens de Sacramentsprocessie 1946 in Heerlen)

Op 17 september 1979 was het 35 jaar geleden dat Heerlen door de Amerikanen bevrijd was. Op zaterdag 15 september  1979 verscheen daarom  in het Limburgs Dagblad een paginagroot artikel van Cor Lommers over de laatste dagen van de oorlog in Heerlen. Hierin werd ondermeer gesproken over het Driemanschap dat tijdens de oorlog Heerlen bestuurde. Dat waren dhr. G.L. Couwenbergh, waarnemend brandweercommandant, dhr. A.H.M. Hermans, commandant van de luchtbeschermingsdienst en de apotheker dhr. C.G.N. Voncken als waarnemend hoofd van de luchtbeschermingsdienst.

In het kader van Ferd. van Wersch citeren we het volgende stukje daaruit:
 

Tot zover enkele regels uit deze krant.

De heer Lommers gebruikte onder meer het artikel met de titel De Brandweer in moeilijke dagen. Brandweer's strijd tegen de Duitsche bezetters
uit Het Limburgsch Dagblad van 26 september 1944 als leidraad.
Enkele regels uit dat artikel van 1944:
 

Op 4 april 1945 stond het volgende in het Limbursch Dagblad:

Op 29 mei 1945 stuurde burgemeester Grunsven van Heerlen de volgende brief naar Ferd. van Wersch
 

Terug naar het artikel van Cor Lommers uit 1979. Een dag later, op dinsdag 18 september 1979 stond een ingezonden brief in de krant:
 

Ferd als brandweercommandant in 1946

Op 21 september 1979 verscheen in de krant een reactie op deze ingezonden brief, van Floor van Wersch, de jongste zoon van Ferd. van Wersch.
Een deel uit de brief:
 

Op dinsdag 25 september 1979 reageerde  J. Bruggeman uit Hoensbroek. Een deel uit die ingezonden brief:
 

Donderdag 27 september 1979, Floor van Wersch
Enkele regels:
 

Nadat deze ingezonden brief verschenen was, werd Floor van Wersch thuis door verschillende personen gebeld:

De eerste was de heer Quaedvliegh (oudambtenaar van de Oranje Nassau mijn 1). Hij zei dat hij de heer Lange goed gekend heeft en dat hij inderdaad ondercommandant van de vrijwillige brandweer was. Maar waar hij woonde wist hij niet.

De tweede was Nikla Gielen. Hij was, als lid van de beroepsbrandweer, getuige van de brand in het station. Zijn verhaal bevestigde dat Ferd. van Wersch het brandende station aan het blussen was. Hij vertelde: Er kwam een bejaarde Duitse soldaat met het geweer over de schouder en vroeg aan uw vader: "Wo sind meine Kameraden?", waarop vader antwoordde: "Jong, zet dat geweer weg en gank te voot nao diene Heimat. Dae sind dien Kameraden." Daarop zette die soldaat dat geweer weg en wandelde weg.

Een derde telefoontje was van de heer Collombon, destijds lid van de vrijwillige brandweer die aan Floor bevestigde dat zijn vader de brand geblust had. Tevens zei hij dat de Duitsers de wissels op het station hadden laten springen en dat dat waarschijnlijk de knallen waren die de jonge Bruggeman toen hoorde.

Limburgs Dagblad, Zaterdag 29 september 1979. Reactie van de heer J. Collombon uit Heerlen
 

Uit het archief van mijn vader kwam het volgende artikel dat hij bewaard had.

De nooit gewaardeerde heldendaad van Ferdinand

Beste „Lange Jan",
OOK hier in Amsterdam wonen abonnee's van Uw blad die van veraf zeer intens meeleven met de ontwikkelingen en gebeurtenissen van de oude Mijnstreek.
NU LEES ik daar onder de rook van de Lange Jan van verleden week zaterdag dat de huidige Kerkraadse brandweer-commandant de schuld om het behoud van het oude stationsgebouw op zich heeft genomen.
NU WIL ik hier na al die jaren niet gaan redetwisten over wat en waar. Het was in die dagen toch al zo'n grote janboel in Heerlen. Ik meen toch wel dat hiet ergens een beetje onrecht werd aangedaan aan een groots figuur destijds, de heer Ferdinand van Wersch zaliger gedachtenis.
IK KAN het mij nog zeer goed herinneren. Het was op die zondagochtend tijdens de Hoogmis in de St. Pancratiuskerk. Wij waren toen wat men heden teenagers pleegt te noemen en konden door het groene glas in lood naast de tochtdeuren tijdens de H. Mis een vernietigings-compagnie der bezetters door de Oranje Nassaustraat zien trekken.
Na de kerkgang vernamen wij van opgewonden mensen dat men bezig was het postkantoor en ook het stationsgebouw in brand te steken. Nieuwsgierig en het gevaar niet beseffend, zoals je op die leeftijd nu eenmaal bent, renden wij erop af en konden de vlammen reeds bij Durlinger op de hoek uit het stationsgebouw zien optraden.
Op hetzelfde moment dat de Duitsers de benen namen in de richting Saroleastraat, hing „der Ferdinand" van Wersch als een woedende stier uit het raam boven zijn schilders- en behang-zaak in die straat en even later stoof hij als een raket, gekleed in brandweerkleding (hij was 't hoofd der vrijwillige) in de richting van het station. Wij achter hem aan. Ergens achter het Scala-theater werd een karretje met brandweerslangen uitgehaald. Wij waren er ooggetuigen van hoe de eerste stralen hoogstpersoonlijk daar „der Ferdinand van Wersch" op het vuur werden gericht.
LATER hebben we er in Heerlen nog vaak om gelachen en hebben hem dit hedendaagse „cultuurbezit" nog menigmaal in de schoenen geschoven".
Amsterdam. G. S.

Uit: de Volkskrant (helaas zonder datum)

In een van bovenstaande artikelen werd gesproken over het borstbeeld van Ferd. van Wersch.
 

Dit borstbeeld van Ferdinand werd gemaakt door de Heerlense beeldhouwer H. Stumpf  in 1946 ter ere van Ferdinands zeventigste verjaardag in opdracht van de vrijwillige brandweer Heerlen. Hij werd afgebeeld in zijn uniform waarop de Belgische onderscheidingen te zien zijn. Al vanaf de oprichting van de vrijwillige brandweer op 8 april 1908 was hij lid daarvan. Tussen 1939 en 1945 was hij luitenant en commandant van die vrijwillige brandweer en moest veel uitrukken als Heerlen weer eens gebombardeerd was. In 1970 verhuisde de weduwe Van Wersch en het huis werd ontruimd. Een opkoper kwam langs om mee te nemen wat zou overblijven, maar hij nam dat wel erg letterlijk want alle spullen verdwenen, zo ook dit borstbeeld. Pas in 1979 kwam men erachter dat het borstbeeld in een café in Mheer stond tussen de flessen drank. Ferdinand hield trouwens wel van een borrel en een betere plek kon hij zich niet gewenst hebben. Gelukkig gaf de cafébaas het beeld terug aan een zoon van Ferdinand. Het borstbeeld is nu in familiebezit.

Doordat Ferd (Fer) maatschappelijk betrokken was (organisatie, vrijwillige brandweer, volksleven), kon het niet uitblijven dat hij ook politiek betrokken was.
In 1923 werd hij niet gekozen voor de Provinciale Staten. Hij belandde met 1190 stemmen op de elfde plek. Tussen 1935 en 1939 zat hij namens de KDP in de raad van Heerlen. Toen stemde hij tegen de loon- en salarisverlagingen van het gemeentepersoneel. Waarschijnlijk was Ferd toegetreden omdat zijn zwager, dhr Lintjes, toen wethouder namens de KDP was.

Korte geschiedenis van de KDP:
In 1926 was er de Roomsch Katholieke Staats Partij (RKSP). Een van hun leden was Veraart. Die stapte uit de RKSP en richtte de Katholieke Democratische Bond op (KDB). Bij de verkiezingen van 1933 wonnen zij geen zetels. Hij zocht een partner en dat werd de Roomsch Katholieke Volkspartij (RKVP). Deze partij steunde de linkse partijen op ontwapeningsvoorstellen. De RKVP was een kleine partij. Zij had slechts één zetel in 1933. Uit deze fusie ontstond de KDP: de Katholieke Democratische Partij. Deze partij werd vooral aantrekkelijk gevonden door de katholieke arbeiders omdat de partij tegen de RKSP was. De KDB was antifacistisch en pacifistisch. Maar vooral een Limburgse partij. Bij de Tweede Kamer verkiezing van 1937 was hun leuze "Tegenover het Kapitalisme het Katholicisme". Dat leverde een ander beeld van de partij op. In maart 1937 verscheen een geheim stuk over de Linksche Arbeiders Organisaties. Op de lijst stonden een kleine 150 groeperingen. De KDP werd hierin een kleine linksche groepeering genoemd. De groep kreeg extra aandacht omdat hun partijblad door iemand werd gedrukt die lid was van de SDAP.
Wederom kregen ze te weinig stemmen (1125) en in 1939 keerde de partij teug in de schoot van de RKSP. Deze partij was meer richting KDB gaan denken.

bronnen:
A. Cammaert, 1994: Opkomst en Bestrijding van facistische en nationaal-socialistische stromingen in de jaren dertig.
L. Lipschits, 1975: Ontstaansgeschiedenis van de Nederlandse politieke partijnen.
http://dbpedia.org
 

Ferd 70 jaar Limburgsch Dagblad 25 juli 1946

Op 28 januari 1945 schreef Ferd van Wersch een brief van acht kantjes aan zijn dochter Corrie (de latere Cara van Wersch). Hierin beschrijft hij ondermeer de aanvallen van de Duitsers op het bevrijde Heerlen en de over de schade en persoonlijk leed. Klik hier voor de uitgetypte brief. Op 2 maart 1943 schreef hij twee kantjes aan zijn dochter. Hierin beschreef hij de Engelse bommen op Heerlen. Klik hier voor deze brief

De bevrijding van Heerlen en de brand in het station
Heerlen heeft ook nog enkele dagen een nieuwe burgemeester gehad, die zijn tenten in het Grand hotel had opgeslagen. Niemand heeft zich van de man ooit iets aangetrokken. Toen de Amerikanen naderden, is hij met zeer stille trom weer verdwenen.
Enige deining ontstond, toen Nietsch met de karabijn in de aanslag de brandweerkazerne kwam binnenstappen om te informeren waar de burgemeester en de politie waren. Dhr. Van Wersch. commandant der vrijwillige brandweer, moest met hem mee om enkele adressen aan  te wijzen. Toen deze echter beweerde niet te weten waar de burgemeester woonde. werd het Nietsch  te machtig. Hij deelde Van Wersch mede, dat hij “verhaftet" was. Met een allerongelukkigst gezicht begon deze toen te vertellen, dat hij vrijwillig leven op het spel zette om het hele Duitse leger tegen brand en luchtaanvallen(nota bene) te beschermen. Nletsch kwam onder de indruk van het roerende verhaal en met een “Scher dich hin, Lump" kon dhr. Van Wersch optrommelen.

Afscheidsbrand
Zonder verdere noemenswaardigheden liep de Zaterdag, de vooravond van de bevrijding, ten einde. Zondagmorgen zagen de Duitsers, dat er niets meer aan te doen was. Voordat zij voorgoed wegtrokken, staken zij echter eerst nog het station, het Royaltheater en het postkantoor in brand. De brand In het postkantoor werd onmiddellijk ontdekt (men had er al zo'n beetje op gerekend). Onder-brandmeester Klijne trok er met een ploeg heen en bluste de brand in korte tijd, waardoor hij de telefooncentrale voor Heerlen en omstreken redde. Het Royaltheater vatte geen vlam. Wel het station. Toen de Lbd. het ontdekte, trok er onmiddellijk een opruimingsploeg heen om de inboedel te redden. Deze ploeg werd door de nog aanwezige Duitsers uit elkaar geschoten. Toen zij vertrokken, kwam onmiddellijk de brandweer, die een deel van het station wist te behouden. Tijdens het blussen kwam er een Duitse officier langs, die wilde weten waar het blussen voor nodig was. “Feindliche Granateinschlag” was het antwoord. De man geloofde het en lichtte zijn laarzen nog op om de brandslangen niet te beschadigen. De Duitsers wilden ook nog het licht en de waterleidingsinstallatie vernielen. De luchtbeschermingsman, die mee moest om de weg te wijzen beweerde dat dit al allemaal "kaput" was. De Duitsers, die haast hadden, geloofden het maar al te graag, zodat licht en waterleiding volkomen intact uit de strijd kwamen.
Vele malen moest de luchtbeschermingsdienst en brandweer Zondagmorgen uitrukken om hulp te bieden bij granaatinslagen die het naderbij komen der Amerikanen aanduidden. En eindelijk in de middag lieten de eerste bevrijders zich zien.
Toen door middel van een Amerikaanse mitrailleurband op de commandopost het bewijs geleverd was, trokken dhrn. Couwenberg, Hermans en Voncken naar het gemeentehuis om zich present te melden bij de burgemeester, die al was teruggekeerd. Zij gaven hem het bestuur der stad weer over, waarna de burgemeester eigenhandig de Nederlandse driekleur op het raadhuis uitstak. Aan Heerlen's  bezettting was officieel tot einde gekomen.
Na de opwelling van vreugde, werd het weer stiller. Er vielen nog steeds granaten, die slachtoffers eisten. Heerlerheide was nog niet vrij. Dit gebeurde pas op Maandag waarbij de groepscommandant van de brandweer, dhr. Pleren, slachtoffer van zijn plicht viel.

De mannen van de brandweer en luchtbescherming hebben zich tijdens de zware dagen die aan de bevrijding voorafgingen, kerels van sta-vast getoond. Vooral de drie leiders, Couwenberg, Hermans en Voncken hebben zich voor de bevolking onschatbaar verdienstelijk gemaakt.
De leden van de vrijwillige luchtbeschermingsdienst, die de gehele oorlog door in gevaarlijke uren
op de bres stonden zullen als herinnering aan deze tijd een oorkonde krijgen. Dat dit nog niet geschied is, komt door de vele moeilijkheden die de volledige liquidatie van de luchtbescherming tot nog toe in de weg stonden.

bron: Limburgsch Dagblad 17 september 1948 (althans een deel ervan)