Limburgs Dagblad 28 april 1980
Heerlense speelde voor moeder-overste
in TV-film
Het
boeiende leven
van Cara van Wersch
Antwerpen – Diegenen die de door de NCRV uitgezonden tv-film „De
blijde dag" hebben gezien, of de kijkers die op het BRTscherm deze Vlaams/Nederlandse
co-produktie hebben gevolgd, zullen zich zeker nog het spel van de moeder
overste van het weeshuis herinneren. Wat men over het algemeen niet zal
weten, is dat men in deze rol een volbloed Heerlense aan het werk zag:
Cara van Wersch, wier vader een welbekend aannemer van schilderwerken uit
de Stationsstraat was, die zijn plaatselijke faam mede te danken had aan
de grote feestelijkheden die hij organiseerde. Samen met zijn vriend, de
architect Tummers, zette vader van Wersch grote schuttersfeesten in elkaar
en was bij die gelegenheden een vlot spreker. Daarnaast was hij ook geruime
tijd commandant van de vrijwillige brandweer van Heerlen.
Cara van Wersch, 66, jaar. Een ranke, elegante verschijning. Gekleed
in ecru pantalon en dun wollen bruine jumper met vlindermouwen fladdert
ze door haar ruime flat in het Antwerpse Berchem. Het is een gezellig,
comfortabel onderkomen waarin de actrice slechts weinig meubilair heeft
laten staan. Maar toch weer niet zó weinig dat het er onaangenaam
toeven zou zijn. De vrije ruimte die zij om zich heen heeft gecreëerd
sluit goed aan bij haar levensfilosofie: zij is een overtuigd aanhangster
van T'ai Chi Chuan, een Chinese yogavorm, bedoeld om lichaam en geest fit
te houden en in vroeger tijden ontworpen door de Taoisten, aanhangers van
de natuurfilosofie. Cara van Wersch is een levende reclame voor het T'ai
Chi Chuan. Op het moment van kennismaking maakt zij met haar kleine, slanke
figuur een broze indruk, maar die wordt even later volslagen teniet gedaan
door de ongelooflijke kracht, vitaliteit, humor en intelligentie die heel
haar wezen uitstraalt. De ogen van Cara van Wersch zijn die van een jonge,
moderne, strijdbare vrouw.
„Ik heb een paar jaar geen interviews gehad", zo valt ze met de deur
in huis. „En nu ineens drie. In de Belgische editie van „Avenue" verschijnt
in juni een artikel over mij en dan komt er een groot verhaal in het blad
„Anders" dat vooral over het T'ai Chi Chuan gaat, waar ik me zo in verdiep.
Maar dat het Limburgs Dagblad nu een gesprek met mij wil hebben vind ik
bijzonder leuk".
Vroeger
Bij Cara van Wersch thuis hadden ze negen kinderen. „Ik heb eigenlijk niet
zo lang in Heerlen gewoond", vertelt ze. „Toen ik zeven was werd er een
zusje van me vóór het station overreden. Mijn ouders waren
zo bang geworden dat we toen allemaal naar kostschool werden gestuurd.
Ik heb er op veel gezeten, want ik was een heel moeilijk kind, dat altijd
vol zat met vragen, vooral op geloofsgebied. Ik heb trouwens ook nog drie
jaar op de handelsdagschool in de Gasthuisstraat gezeten".
Cara van Wersch, die het al jong in zich had om iets voor andere mensen
te betekenen, ging vervolgens naar een school voor maatschappelijk werk.
Haar praktijk wilde ze opdoen in een textielfabriek in Tilburg. „Maar dat
werd een afgang", lacht ze. „Ik had aan niemand gezegd dat ik praktijk
deed en men dacht dus dat ik gewoon een van de arbeidsters was. Er gebeurde
echter ontzettend veel in die fabriek dat alle rechtvaardigheid tartte
en wilde met een stel jongelui actie voeren. Er is toen onmiddellijk naar
huis gebeld en ik werd per auto weggehaald. „Het enige wat we met haar
kunnen doen is, haar in een niet katholiek milieu brengen", werd er gezegd,
en ik kwam dan ook op een heel chique neutrale school in Brussel terecht
waar de laatste hand aan de opvoeding van meisjes van goede familie werd
gelegd. Maar na drie jaar ging de school failliet en ik vertrok weer richting
Heerlen".
Cara van Wersch vertelt over haar boeiende, opwindende leven. De ene
gebeurtenis na de andere komt in haar
herinnering terug. Achteraf zijn het interessante soms sappige verhalen,
maar op het moment zelf zal de Heerlense het niet altijd even gemakkelijk
hebben gehad. Daar is nu niets meer van te merken. Ze vertelt stralend
en met Franse esprit dat ze pianoles kreeg in de houten muziekschool op
het „zwarte veldje", waar nu Heerlens gemeentehuis staat, dat ze meer wilde
en dat ze via een nicht, de in Limburg bekende actrice Thea Eyssen, bij
de Dramatische Kunstkring terecht kwam. Cara van Wersch wilde nóg
verder, maar daarvoor moest ze het ouderlijk gezag trotseren. „Ze zagen
het thuis niet graag, dat ik mezelf aan de duivel verkocht", vertelt ze.
„Mijn moeder zei zelfs: „Ik zou nog liever achter je lijkbaar lopen dan
je aan het toneel te zien". Voorlopig kwam daar dan ook niets van terecht.
Moeder was overigens wel een lieve vrouw, maar ze waren thuis verschrikkelijk
streng.
Stok
Ik mocht nooit 's avonds alleen buiten lopen en als ik met Stef Klein was
uit geweest stond m'n vader thuis met de stok op me te wachten". Heel openhartig
vervolgt Cara van Wersch: „Weet je ik was thuis niets. Moeilijk, lastig,
rare ideeën. Het zusje dat overreden was daar hield mijn moeder veel
meer van. Moeder is jong gestorven. Achtenveertig was ze. Misschien van
verdriet want ze had veel meegemaakt. Behalve dat zusje is er een kind
bij een verhuizing gestorven en in één nacht zijn er nog
twee broertjes aan kroep overleden".
Mooi is de geschiedenis hoe Cara van Wersch aan het Belgische toneel
belandde. „Na de dood van mijn moeder wilde ik toch doorzetten", zo vervolg
ze haar levensverhaal. „Ik ben toen eerst naar Eduard Verkade gegaan en
moest iets voordragen. “Nou, met die zachte g van u kunt u onmogelijk bij
ons theater komen,”gaf deze als reactie. Maar het geval wilde dat de Koninklijke
Nederlandse Schouwburg van Antwerpen ieder jaar in het openluchttheater
van Valkenburg kwam. Voor een bepaald stuk van Shakespeare wilden ze geen
speciale actrice meebrengen en ze schreven dan ook naar Valkenburg of er
niet iemand uit de buurt was. Ik heb meteen het boekje gekocht en heb het
hele stuk van buiten geleerd. En ik vergeet nooit mijn eerste ontmoeting
met Charles Gilhuis van de K.N.S. Ik kwam daar als achttienjarige. Helemaal
opgewonden omdat ik echte acteurs zou zien. „O, dat is jammer", zei Gilhuis
meteen. Ik voelde me verschrikkelijk en wilde weer weggaan, maar toen zei
hij daarop: „Ik dacht dat ze me de een of andere gewone oudere vrouw zouden
geven die toevallig beschikbaar was en we hebben van die rol daarom figuratie
gemaakt. „Het was dus een zwijgende rol geworden en dat is-ie gebleven".
Vrijheid
Het resultaat was dat Cara van Wersch in Antwerpen terecht kwam, beroepsactrice
werd en er tal van fraaien rollen heeft gespeeld. Twintig jaar bleef ze
vast verbonden aan de Koninklijke Nederlandse Schouwburg, maakte met mensen
als Joris Diels en Ida Wasserman dolle avonturen mee, maar wilde uiteindelijk
haar vrijheid terug. “Ik was blij dat ik er wegging", zegt ze. „De laatste
directie was me niet goed gezind".
In al die jaren in het Vlaamse land heeft Cara van Wersch heel veel
op de planken gestaan, veel aan hoorspelen meegewerkt en is ze in vijftig
à zestig televisiefilms en spelen te zien geweest. Vooral BRT kijkers
kennen haar, maar ook in ons land is ze al regelmatig te zien geweest,
wanneer er een Vlaamse produktie werd uitgezonden.
Wie zou menen dat haar dagen met al dat acteren gevuld waren, heeft
het mis. Ze heeft een vierjarige opleiding tot yoga-lerares gevolgd, maar
ze heeft haar leerlingen laten weten dat ze met lesgeven wilde stoppen
toen haar belangstelling voor het T'ai Chi Chuan gewekt was. Bovendien
heeft ze Russisch gestudeerd en wel in die mate, dat ze beëdigd vertaalster
is, vijf jaar een talencursus Russisch op de radio heeft gehad en zes jaar
lang avondonderwijs Russisch heeft gegeven. Daar moest ze van hogerhand
onlangs mee stoppen omdat ze boven de vijfenzestig was.
Gelukkig
Cara van Wersch is getrouwd geweest met een Franstalige Belgische ingenieur.
„Ik voel me nog steeds getrouwd", zegt ze. „We hadden zo'n ontzaglijk gelukkig
huwelijk. In die tijd was ik nog bij de K.N.S. en ik had eigenlijk nooit
willen trouwen, maar toen Paul mij vroeg of ik zijn vrouw wilde worden
kon ik geen nee zeggen. Ik had zoveel respect voor hem dat ik graag wilde.
Ik was toen al tweeenveertig jaar en tien jaar jonger dan mijn man. Maar
hij was niet zo gezond en na tien jaar huwelijk overleed hij.
Toen hij nog leefde heb ik altijd gedacht: „Ik kan beter alleen achterblijven",
en dat is ook zo uitgekomen,
Maar ons huwelijk leeft nog altijd voort. Zo voel ik dat. Direct na
Pauls dood ben ik heel veel gaan werken. Dat waren ook de jaren dat ik
me op Russisch en yoga gooide, dat ik druk bezig was bij de BRT en ook
nog af toe films maakte. De complexen die ik uit mijn jeugd had overgehouden
kon ik in de yoga kwijt, maar door een toeval ontdekte ik tijdens een congres
het T'ai Chi Chuan. Deze andere vorm van meditatie en natuurlijk, geintegreerd
bewegen was voor mij een openbaring. Voor mij was dat het ware, omdat yoga
tenslotte een bedacht systeem waarin toch spanningen kunnen optreden".
Cara van Wersch, een vrouw met een rijk leven achter de rug en een rijk
leven voor zich. Een vrouw die altijd zal kunnen zeggen: „Ik heb niet voor
niets geleefd".
Klik op de Terugknop boven in links op de balk