Een ander gevangen genomen

Het Kongolese persagentschap Dia meldt vanuit Stanleystad dat de Nederlandse missionaris. Joseph Tegels SCJ uit Vlodrop, overste van de missie van Bosoko in de Oost-provincie door rebellen is vermoord.
Een tweede Nederlandse missionaris, p. Piet van Wersch SCJ die in de missie Kolo Via Banalia werkte, is aangehouden en te Stanleystad opgesloten.
Pater Tegels werd op 20 april 1923 te Vlodrop geboren en werkte sedert 1 januari 1953 in de Kongo. Pater Van Wersch geboren 18 december 1918 te Mechelen-Wittem (L) werkte in Kongo sinds december 1948.
 
 
 
 

bron: Leidsch Courant 20 februari 1961
 

Mechelse priester in Kongo gevangen
De familie Van Wersch in spanning over missionaris

Mechelen 21 febr (Eigen red.) In de ouderlijke woning te Mechelen van de missionaris Pater Piet van Wersch van de priesters van het H. Hart -van wie zoals wij gisteren meldden, het KNP vernomen heeft dat hij op zijn missiepost Kole via Banalia is aangehouden en in Stanleystad opgesloten door rebellerende Kongolezen -  wordt met spanning uitgezien naar de nieuwsberichten.

In 1959 was pater Piet van Wersch nog thuis op vakantie geweest: op 4 september van dat jaar is hij voor de derde keer naar de missie in Kongo vertrokken
Hij stamt uit een kinderrijk gezin. Behalve Piet is ook de jongste zoon  uit het gezin Van Wersch priester van de Congregatie van de Priester van het H. Hart te Leuven. De bejaarde moeder van de missionaris heeft even voor Kerst is 1960 nog een korte brief van haar zoon ontvangen maar de missionaris kon zijn moeder toen niet veel goed nieuws schrijven. "Moge het Kind Jezus ons toch de vrede brengen. Wij zijn er nog ver van af. Bidden jullie dezer dagen eens extra voor ons. De toestand is er niet op verbeterd. Deze is zelfs zeer ernstig op het ogenblik. We hebben bijna niets meer om te eten, daarom is de toestand voor ons zeer ernstig.." zo schreef pater Piet van Wersch. In weinig woorden drukte hij zijn vrees uit voor de missie van de Kerk  in de Oost-provincie. "Morgenavond vier ik een nachtmis in mijn klein kerkje. Maar dit lijkt zeker meer op Bethlehem dan de mooie kerk bij ons en daarom zal Jezus graag bij ons komen. Wij hopen maar dat Hij er mag blijven. Er zijn machten aan het werk om Hem buiten te krijgen..."

"Alleen bidden"
Bidden voor de missionaris dat is wat heel Mechelen met de moeder en de familie van pater Van Wersch heeft gedaan en nu opnieuw vurig zal doen. Want verder kan men niet helpen. Pater Van Wersch schreef zelf:  "Maar u moet geen geld meer sturen omdat ik er toch niets voor kan kopen. Jammer dat de kranten niet meer doorkomen dan had ik tenminste iets te lezen. Het roken is momenteel taboe aangezien ik geen sigaret meer kan krijgen."
Ook in de loop van dinsdag heeft het Belgische Provincialaat geen bericht over pater Van Wersch ontvangen nadat  met zowel daar als bij de familieleden in onzekerheid verkeert.

bron: Limburgs Dagblad 22 februari 1961
 

Limburgse pater stond in Kongo
tweemaal voor een vuurpeleton

Berooid van al zijn bezittingen, slechts gekleed in een broek en een dun hemd keerde gistermiddag een missionaris uit Mechelen (Limburg), terug uit zijn missiegebied in Kole in Oostprovincie Kongo. De sporen van mishandeling, vermoeienis, angst en honger stonden duidelijk te lezen op het gezicht van pater P. van Wersch.

Zondagmorgen was hij met een Sabena toestel uit Leopoldstad vertrokken en via Geneve gisteren in Brussel aangekomen. Een broer van de  missionaris heeft hem daarna per auto naar de ouderlijke woning in Mechelen gebracht.
De zo juist aangekomen missionaris was door de ondergane ellende zodanig vermoeid, dat hij slechts in een verward gesprek iets van zijn belevenissen kon vertellen. Tot de dag waarop bekend gemaakt werd dat Loemoemba was vermoord ging alles in Kole nogal redelijk. Maar op die 13e februari brak dan ook werkelijk een hel los voor de Europeanen. Pater Van Wersch werd op die datum gevangen genomen en met talrijke andere blanken met touwen om de hals weggevoerd.

Tijdens het vervoer werden ze onophoudelijk door soldaten en burgers afgeranseld met geweerkolven en gedroogde nijlpaardstaarten. In Stanleystad stond de missionaris tweemaal voor een vuurpeloton. Hij werd echter, nadat voor zijn ogen een aantal blanken werd neergeschoten, steeds weer terug gevoerd naar de gevangenis. Het moet op 28 februari zijn geweest, dat een bende van circa 1000 Loemoembisten de missionaris en nog enige anderen uit de gevangenis wilde sleuren naar een plaats, waar grote vuren waren gestookt om de gevangenen levend te verbranden. Juist op tijd verscheen generaal Loendoela bij de gevangenis en kon pater Van Wersch een onderhoud met de opperbevelhebber bewerkstelligen. Na een gesprek, dat drie uur duurde, werd hem beloofd, dat hij met nog een aantal andere blanken zou worden vrijgelaten en inderdaad werden ze op 1 maart  aan officieren  van de V N politiemacht uitgeleverd. Nog was toen hun bevrijding niet volkomen. Ruim twee weken moesten ze nog in allerlei plaatsen in Kongo verblijven, eer ze eindelijk toestemming kregen het land te verlaten. En overal vervolgde hen nog de angst voor de Kongolese troepen, de honger en de vermoeienis.

bron: Leidsch Dagblad 21 maart 1961

Achtergrond:
Kongo was een kolonie van België en Kongo (Congo) wilde dat niet meer. Er ontstond een onafhankelijkheidsstrijd waarbij Lumuba eerste minister werd. In 1960 ontstond er een tegenbeweging en werd hij door Mobutu afgezet. En de jaren erna ontstond er een vreselijke periode met vele doden. Lumubu werd zelf op 18 januari 1961 vermoord. Zo'n tweehonderd missionarissen (paters en zusters) werden vermoord en velen waren al gevlucht.

De in het krantenbericht genoemde pater Tegels werd op 20 april 1923 in Vlodrop geboren. Volgens zijn bidprentje (links) werd hij in 1951 tot priester gewijd. Hij was 28 jaar. In juli 1952 vertrok hij naar de Congo zoals dat in die tijd werd gezegd. Tien jaar later werd hij daar vermoord. Hij werd slechts 37 jaar.

Pater Piet van Wersch SCJ werd niet op de door de bovenste krant genoemde 18 december 1918 geboren maar op 12 oktober 1918. Toen hij in Kongo gevangen was genomen was hij 42 jaar. Hij overleed op 25 januari 1984. Zijn jongste broer Jacques werd ook pater/priester bij dezelfde orde: Priesters van het H. Hart. Ook hij ging als missionaris naar Kongo. Jacques stierf september 2009.
 
 
 
 
 
 

Pater P. v. Wersch
2 maal voor vuurpeleton
MECHELEN, 20 maart (Eig. red).
Pater P. van Wersch SCJ is in Mechelen terug. Maandagmiddag om vijf uur stapte hij bij de ouderlijke woning binnen. Bevlagde straten verwelkomden de man die in de Kongo ternauwernood aan de dood ontsnapte.Hij vertelde ons van zijn verschrikkelijke belevenissen. "De 13de februari, 's avonds om 8 uur kwam in Kole het bericht door dat Loemoeba dood was. Om half negen kwamen de Loemoembisten mij halen als represaille-maatregel. De rebellen hebben me als een beest geslagen en me die nacht opgesloten in een cachot. Ik lag er op een betonnen vloer, het vertrek was 1,50 m bij 80 cm. Er was geen venster of niets. De volgende dag vervoerden zij me naar Stanleyville. Ik werd voortgesleept met een koord om de nek en neergelegd in een hotsende en botsende wagen. Elke keer als er een gat in de weg was vloog ik op en kwam met een smak neer," zo zegt pater Van Wersch.

Pater Van Wersch in de kring van zijn 71 jarige moeder, zeven broers en vijf zusters vertelt: "In Stanleyville werd ik naar de centrale gevangenis gebracht. Daar heb ik tot 1 maart gezeten. De eerste drie dagen en drie nachten heb ik niets te eten gekregen, daarna kreeg ik een maaltijd per dag. Naderhand kwam ik  bij acht Belgische soldaten. We hebben tweemaal voor het vuurpeleton gestaan en tweemaal zijn we gered door generaal Lundula. Ik moest hout kappen in de volle zon. Een soldaat met een geweer stond achter me. Ik heb urenlang in de zon moeten zitten, mijn gezicht heeft erg geleden. maar Mechelen heeft gebeden."

"Lelijkste"
Nadat pater P. van Wersch op 4 september 1960 voor de derde keer uit Nederland naar de Kongo vertrok zal het wel niet vermoed hebben dat hij onder zulke omstandigheden zou terugkeren. Hij had zijn standplaats in Kole in Orientale, de Oost-provincie. "Dat is de lelijkste van allemaal," zegt hij, terwijl steeds opnieuw mensen binnenkomen, de telefoon overgaat en de brievenbesteller telegrammen brengt.
"Ik heb moeten bekennen toen ik terugkwam, ik ga ook terug: een man en man, een woord een woord."
Via Air-Congo ging hij naar Leopoldville en vandaar met de Sabena naar Brussel. Daar vertrok hij met een auto die hem bracht. Daar haalde hem zijn broer J. van Wersch SCJ, professor in Leuven, af en bracht hem naar de Epenerweg 8 in Mechelen.

Veel dank
"We hebben veel lichamelijk lijden gehad. We mogen dankbaar zijn voor generaal Lundula, dat is een verstandig man. De mensen hier zijn kontent, ze hebben veel gebeden, " zegt de 62 jarige missionaris die in de kring van familieleden, vrienden en kennissen zijn verhaal telkens opnieuw moet doen.

bron: Limburgs Dagblad

Korte CV volgens het Bisom Aken, hetgeen niet overeenstemt met zijn bidprentje.
1939: Schooldiploma voorgezet onderwijs
1940-1947: Lanaken Studium en Medicijnen in Anwerpen
1939: Intrede Priestercongregatie van het Heilig Hart van Jezus (Latijn: Congregatio Sacerdotum a Corde Jesu, met het sacroniem SCJ)
15 Juli 1945: hij kreeg de tonsuur, maw trad definitief in. Hij was frater.
1947: Priesterwijding Priesterweihe 13.07.1947 Löwen/B; Mechelen, St.Johannes
1947: als missionaris naar Kongo
24 december 1953. Aankomst per boot in Antwerpen. Hij keerde terug uit Kongo
1961: Terug naar Europa
20.09.1962: Als hulppriester naar het Duitse Erkelenz, in de St. Lambertuskerk
01.08.1963: Hulppriester in Niederzier-Lich-Steinstraß,  St. Andreas u Matthias;
02.10.1969: Pastoor (door de Wallstrteet Journal van febr 2, 1978 wordt hij Michael genoemd)
25.01.1984: overleden in Vettweiß-Kelz

Nabericht redactie website: pater Piet van Wersch werd later pastoor in een dorpje bij Düren. Toen hij overleed verscheen het volgende bidprentje:

De tekst luidt: Jesus! Maria! Josef! St. Andreas! St. Matthias!. Zum Gedenken in Gebet an Herrn Pfarrer Peter van Wersch. * 12. Dezember 1918, + 25. Januar 1984. Herr, Gib Ihm die ewige Ruhe
 

Terug naar artikelen index	Naar pater  Van Wersch