BERGEN OP ZOOM  Wist u dat een aftreksel van de zilverschoon helpt tegen diarree en andere soorten vloeiingen, dat het kauwen op de wortel ervan helpt bij loszittende tanden en dat het blad tegen geelzucht en scheurbuik en in Friesland tegen koorts wordt gebruikt?
Wist u dat het afkooksel van die zilverschoon tegen pijnlijke ogen en zwerende wonden wordt gebruikt en dat men geloofde dat als het blad in de schoen gedaan wordt dit tegen reuma en geelzucht beschermt?
Wij wisten het niet. U waarschijnlijk ook niet. Maar er is nu een mogelijkheid om dat te weten te komen. Bergenaar Philippe van Wersch heeft in zijn boek „Folklore van wilde planten in België en Nederland" een groot aantal planten op deze manier beschreven.
Denk nu niet dat Philippe een afgestudeerde bioloog is. Neen, de in 1951 in Amsterdam geboren auteur is van zijn vak juwelier/zilversmid en werkt als zodanig bij een bekend Bergs atelier waar gouden en zilveren sieraden worden gemaakt. Toen Philippe in Schoonhoven de vakschool voor juwelier en goudsmid bezocht werd zijn aandacht op de natuur gevestigd. Hij trok die natuur in, zocht en plukte planten, waarvan later bleek dat ze beschermd waren. Dat ontdekte hij bij het determineren. Ook bleek toen dat de meeste namen naast een officiële een folklore naam hebben die meestal iets te maken heeft met de geneeskundige kant ervan.

Zo zegt in de folklore de kleur van de plant iets over de geneeskrachtige werking ervan. Rood heeft te maken met het bloed, geel met gal en wit met melk. Zaken waarvan nu ook de homeopathie gebruik maakt. Met die wetenschap op zak begon Philippe drie jaar geleden met het schrijven van zijn eerste boek. Daarvoor ging hij letterlijk en figuurlijk de boer op om met de mensen te praten over de planten en om hun liedjes daarover te noteren.
Twee bibliotheken hielpen hem bij de verwerking van al die gegevens: de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag en de Universiteitsbibliotheek in Leiden.

Zeldzaam
Toen Philippe twee jaar geleden in Bergen op Zoom kwam werken en wonen ging hij ook hier de natuur in en de boer op. „En Bergen op Zoom heeft echt zeldzame planten", aldus Philippe, waarna hij  zonder erbij te zeggen waar ze groeien  een opsomming geeft: de gevlekte rupsklaver, het glaskruid, de koningsvaren, de zwanebloem en de gele dovenetel. Die staan niet beschreven in dit boek van Philippe. Maar hij is inmiddels al bezig met het tweede deel en daarin zullen stellig deze planten vermeld worden. Philippe is blij met de belangstelling voor de folklore. „Let wel, die heeft in ons land zo'n 80 jaar stilgelegen. En dan heb je heel wat in te halen", aldus de schrijver, die ook een fervent liefhebber is van folkloristische dansen en muziek.
Hij is dan ook de oprichter van de Folkclub De Hommel. Al jarenlang probeert hij te komen tot de uitgave van een folkblad, maar de Nederlandse uitgevers zien daar geen brood in. Ten onrechte, vindt Philippe. „Maar ja, de folklore heeft in ons land te lang in het verdomhoekje gezeten".
"Folklore van wilde planten in België en Nederland" is eind vorig jaar van de persen gelopen bij Hollandia BV in Baarn. Het maakt deel uit van de Hollandia Tuin en Milieuserie. De tekeningen  -op de omslag na-  zijn gemaakt door Ingrid Dijkstra-Cammenga.

Tegen onweer
Eén van de eerste hoofdstukken handelt over de „kroetwusj", een dialectische naam voor een gewijde bos kruiden die o.a. tegen onweer beschermt. Daarna geeft Philippe de lezer een overzicht van het kruidenboek in de loop der eeuwen en beschrijft hij „theriak" een wondermiddel uit het begin van onze jaar telling.
Een kleine tweehonderd bladzijden worden besteed aan de beschrijving van een heleboel planten, waarna een register volgt waarin een en, ander op volgorde is geplaatst. Natuurlijk staan niet alle 1500 in ons land voorkomende wilde planten in het boek. Die er wel in vermeld zijn komen echter vrij algemeen voor, En dat maakt het voor de lezer alleen maar aantrekkelijker.
„Folklore van wilde planten in België en Nederland" is bij de boekhandel te koop voor f 24,90

Brabants Nieuwsblad 19 januari 1979