Van Wersch wordt 160

Dit jaar bestaat kunsthandel Van Wersch in de Pancratiusstraat in Heerlen 160 jaar. In 1850 begonnen als schildersbedrijf. Al vele tientallen jaren is de zaak echter een kunsthandel, een inlijsterij en een restauratie-atelier. Stokoud, maar springlevend.

De kans dat je bij kunsthandel Alphonse van Wersch aan de Pancratiusstraat in Heerlen klanten binnen ziet is klein. „Dit is geen zaak waar mensen binnenlopen om eens lekker rond te neuzen. Bij ons komt af en toe een klant binnen, daarom heb ik ook alle tijd om overdag in de werkplaats schilderijen in te lijsten of te restaureren”, zegt eigenaar Alphonse van Wersch (63). Stokoud en bij het grote publiek relatief onbekend is de zaak die is gevestigd in het fraai vormgegeven pand aan de Pancratiusstraat. De kunsthandel is een van de oudste onafgebroken bestaande winkels in koopstad Heerlen. In 1850 vestigt de uit Aken afkomstige Jan van Wersch in het pand Emmastraat 8 - de huidige Pancratiusstraat - een schildersbedrijf. Dat wordt in 1889 overgenomen door zijn zoon Edmond, die vervolgens in 1914 op nummer 10 het nieuwe winkelpand bouwt waarin de kunsthandel nu nog steeds gevestigd is.

„Het is gebouwd door architect Theofiel van Kan en werd verhuurd aan damesmodezaak Maison Chique. Op de eerste verdieping waar wij nu onze woonkamer en keuken hebben, waren de paskamers. Na de bevrijding in 1944 heeft mijn vader Alphonse hier een kunsthandel gevestigd. Hij verkocht er schilderijen van regionale kunstenaars zoals Harry Koolen, Charles Eyck en Henri Jonas en daarnaast veel religieuze kunst. Kruisbeelden, heiligen beelden, wijwaterbakjes, dat soort werk. We hadden toen ook winkelmeisjes in dienst, omdat toen wel veel klanten binnenkwamen. Er is altijd een inlijsterij bij de zaak geweest”, vertelt Alphonse vanWersch, die begin jaren zestig in de zaak kwam, die toen gerund werd door zijn moeder Berthe. Het pand naast de zaak is uiteindelijk verkocht. Het schildersbedrijf werd gevestigd achter het huidige pand op de plek waar nu de werkplaats is. Het schildersbedrijf werd eerst gerund door Paul vanWersch en later door diens zoon Harry, maar ging uiteindelijk failliet.

In de oude verfzaak kwam een discotheek. „Eerst Sanssouci, daarna de Ouwe Stomp en vervolgens Studio 54. Daar hebben we vaak overlast van gehad. Achter ons huis was vroeger namelijk een openbare waterput en daarom hadden de buren recht van overpad via een aparte gang door ons huis om de put te kunnen bereiken. Die waterput was allang weg, maar het recht van overpad bleef. Die gang werd lang gebruikt als nooduitgang van discotheek de Ouwe Stomp. We vonden er regelmatig heroïnespuiten en glaswerk. Ook trilde het hier in huis vaak behoorlijk door het lawaai bij de buren”, herinnert Alphonse vanWersch zich de jaren van de discoburen.

Ter gelegenheid van de 115e verjaardag werd de eigen zaak in 1965 grondig verbouwd. „Vader is in 1952 op 45-jarige leeftijd gestorven. Mijn moeder heeft de zaak doorgezet en besloot in 1965 de zaak te verbouwen. Ik was toen al in de zaak. Bij Harry Koolen heb ik een opleiding schilderen gevolgd, zodat ik zelf schilderijen kon restaureren. Het inlijsten heb ik hier in de zaak geleerd. Moeder verkocht naast kunst ook handwerkproducten. Zoals porselein, eikenhouten meubels, lampen en bloempotten.” Toen Alphonse vanWersch de zaak overnam verdwenen de handwerkproducten gaandeweg weer uit het assortiment en werd het weer een pure kunsthandel. „Kunst koop ik in groothandels en op kunstmarkten in. Daarnaast hebben we werk van regionale kunstenaars. Gekocht of in consignatie. Maar ik heb ook nog werk dat indertijd door mijn vader en mijn moeder is ingekocht. Met name schilderijen van Harrie Koolen, die op kasteel Terworm woonde. Die was hier kind aan huis”, vertelt de kunsthandelaar, die tevens inlijster en restaurateur. ’Maar mijn zoon Alphonse helpt ook regelmatig mee met inlijsten.”

Als we langs de werken in de zaak lopen, staan en hangen er naast de vele figuratieve werken voorstellende gebouwen, mensen en stillevens ook werken van moderne kunstenaars zoals Karel Appel en Herman Brood. „Nadat hij van het dak van het Hilton Hotel in Amsterdam was gesprongen verkocht Herman Brood heel erg goed. Zijn werk was niet aan te slepen. Nu verkoop ik af en toe iets van hem. Wat goed blijft verkopen zijn de schilderijen van Venlonaar Hans Bouwman en stadsgezichten van Willem Haenraets uit Heerlen.” Alphonse van Wersch toont enkele werken van Hahnraths. Zoals een schilderij van de Pancratiuskerk met op de voorgrond de dinsdagmarkt en een doek van de Geleenstraat met blik op de oude V&D en erachter de kerktoren. Hij wijst op de verkeerslichten op de hoek met de Saroleastraat. Duidelijk geschilderd voordat hartje Heerlen voetgangersgebied werd.

De kunsthandel heeft een paar moeilijke jaren achter de rug. „Nee, niet na de sluiting van de mijnen. Daar hebben we niet heel veel last van gehad. Meer problemen hadden we toen hier in de buurt rond 2004 de boel op de schop ging. De verbouwing van de Nor, het pleinenplan en het leggen van rioleringen. Onze klanten konden niet in de buurt van de winkel parkeren. De zaken hier ik de buurt hebben daar ongeveer twee jaar last van gehad. De omzetten kelderden en niemand die je daarvan iets vergoedt. In feite zijn we nog steeds bezig ons van die klap te herstellen. Ook hebben we veel last gehad van de drugsscène. Er heeft zelfs ooit een junk een bronzen beeld uit de zaak gestolen. Door de camerabewaking is de stad stukken veiliger geworden.

bron: Limburger 23 januari 2010
door Wiel Beijer

Citaat uit krantenbericht 1965 na verbouwing:
„Een van de oudste zakenhuizen van Heerlen, de bekende kunsthandel A.F. van Wersch, die in de loop der jaren in onze stad en wijde omtrek een begrip is geworden van goede smaak en degelijk vakmanschap, heeft een grondige modernisering ondergaan... De verjongde kunstzaak A.F. van Wersch mag met recht een sieraad heten van onze stad.”
 

Ga naar  Artikelen Index	Ga naar Alphonse